Τεχνολογικές και αισθητικές αλλαγές των κεραμικών αγγείων κατά τη Νεολιθική στο σπήλαιο Φράγθχι στην Αργολίδα

Πρόσφατα ευρήματα από το σπήλαιο Φράγθχι (από μικρής έκτασης σωστική ανασκαφή που έγινε στο πλαίσιο υλοποίησης έργου ανάδειξης) περιλαμβάνουν αντιπροσωπευτικά δείγματα όλων των κατηγοριών Νεολιθικής κεραμικής (6η έως 4η χιλιετία π.Χ.), που είχαν βρεθεί και τεκμηριωθεί στις μνημειώδεις ανασκαφές του αμερικανικού ερευνητικού προγράμματος στο σπήλαιο κατά τη δεκαετία του ’70. Το νέο υλικό προέρχεται από διάφορα σημεία του σπηλαίου και του εξωτερικού χώρου και τεκμηριώνει την μεγάλη έκταση της Νεολιθικής εγκατάστασης εκτός σπηλαίου ήδη από την 6η χιλιετία π.Χ.

Στο νέο υλικό περιλαμβάνονται δείγματα από αγγεία της Μέσης Νεολιθικής με ερυθρά διακοσμητικά σχέδια, αλλά κυριαρχεί η άβαφη και διακοσμημένη κεραμική τύπου Urfirnis της Μέσης και Νεότερης Νεολιθικής, η οποία είναι ούτως ή άλλως η κυριότερη κατηγορία αγγείων που παράγεται από το Νεολιθικό οικισμό του σπηλαίου κατά την 6η χιλιετία π.Χ. Κάποια δείγματα κεραμικής αντιπροσωπεύουν τα χονδροειδή και στιλβωμένα σκεύη των επόμενων περιόδων της Νεολιθικής (5η και 4η χιλιετία π.Χ.).

Προσεκτική παρατήρηση όστρακο-όστρακο σε αυτό το μικρό σύνολο αποκαλύπτει, πίσω από τους γενικούς κατασκευαστικούς κανόνες, ότι υπάρχουν περιπτώσεις αγγείων (από όλες τις παραπάνω δικές μας κατηγοροποιήσεις) τα οποία έχουν υβριδικά χαρακτηριστικά ως προς τα χρώματα και τις αποχρώσεις, τη στιλπνότητα και τα διακοσμητικά σχέδια. Δημιουργείται η εικόνα ότι οι Νεολιθικοί κεραμείς δεν περιχαρακώνουν τις κατασκευαστικές τεχνικές τους: οι αισθητικές τάσεις στην κεραμική διαμορφώνονται μέσα από αλληλεπιρροές μεταξύ των Urfirnis και των σύγχρονών τους συμβατικών κεραμικών τεχνικών. Επίσης, τα Urfirnis επηρεάζουν σημαντικά τη μορφή και των αγγείων που παράγονται από διαφορετικές τεχνικές στις επόμενες περιόδους. Ενδεχομένως, αυτές οι παρατηρήσεις μάς δείχνουν ότι μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τη διαμόρφωση της αισθητικής των αγγείων στο δεύτερο μισό της 6ης χιλιετίας π.Χ. μέσα από μια μικροκλίμακα επιρροών.


Σωστική ανασκαφή της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας στο πλαίσιο υλοποίησης προγράμματος ΕΣΠΑ 2007-13.