Η νεολιθική κεραμική από το σπήλαιο Νέστορα στην Πύλο

Το σπήλαιο Νέστορα περιέχει κατάλοιπα πολλών χρονολογικών περιόδων, ανάμεσά τους και Νεολιθική κεραμική που καλύπτει χρονολογικά την ύστερη 6η και 5η χιλιετία π.Χ. Σε αυτή συμπεριλαμβάνονται τμήματα από σκεύη τύπου Urfirnis, δηλαδή σκεύη με στιλπνότητα η οποία δεν οφείλεται σε στίλβωση αλλά στη σύσταση του επιχρίσματoς με το οποίο καλύφθηκε το αγγείο. Η στιλπνότητα ενεργοποιείται με την όπτηση, όπως στα εξέχοντα παραδείγματα αυτής της τεχνικής από το σπήλαιο Φράγχθι στην Αργολίδα. Στο σπήλαιο απαντούν, επίσης, κατάλοιπα κεραμικής με ζωγραφισμένη ή ανάγλυφη διακόσμηση.

Η διατάραξη των επιχώσεων του σπηλαίου από παλαιές λαθρανασκαφές έχει προκαλέσει μεγάλο κατακερματισμό στη Νεολιθική κεραμική. Επίσης, δεν επιτρέπει την συσχέτιση των καταλοίπων με τις εξειδικευμένες χρήσεις του χώρου κατά τη Νεολιθική. Ωστόσο, μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι δραστηριότητες  ήταν οικιακές και τελετουργικές και ότι μάλλον είχαν προσωρινό χαρακτήρα.

Το υλικό από το σπήλαιο Νέστορος προέρχεται από ανασκαφές που έγιναν σε διάφορες χρονικές περιόδους και συνδέουν το σπήλαιο με σημαντικές στιγμές της ιστορίας της ελληνικής αρχαιολογίας. Καταρχήν όλες οι έρευνες που έγιναν στο σπήλαιο ήταν πολύ σύντομες, διάρκειας μερικών ημερών. Η πιο πρόσφατη έρευνα, του Α. Σάμψων, έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος ανασκαφών του Πανεπιστημίου Αθηνών υπό τον Γ. Κορρέ στην περιοχή της Βοϊδοκοιλιάς στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Η προηγούμενη έρευνα είχε λάβει χώρα στην αρχή της δεκαετίας του ’50 από τον W. Α. McDonald και ήταν στο πλαίσιο των ανασκαφών του Πανεπιστημίου του Cincinnati υπό τον C. Blegen στο μυκηναϊκό ανάκτορο του Νέστορος στην Πύλο και την ευρύτερη περιοχή. Στην έρευνα του W. Α. McDonald ήταν παρόν και ο νεαρός τότε και μετέπειτα εμβληματικός για την ελληνική προϊστορία αρχαιολόγος Δ. Ρ. Θεοχάρης, απεσταλμένος από τον Σ. Μαρινάτος στην Πύλο για να εκτελέσει χρέη επόπτη των αμερικανικών ανασκαφών. Σε ακόμα παλαιότερο χρόνο, το σπήλαιο Νέστορος συναντιέται με την ιστορία της ομηρικής αρχαιολογίας μέσω του H. Schliemann, ο οποίος στα τέλη του 19ου αιώνα ήταν από τους πρώτους ανασκαφείς σπηλαίων στην Ελλάδα και αναζήτησε στο σπήλαιο Νέστορος και τον λόφο πάνω από αυτό ενδείξεις για τη μυκηναϊκή Πύλο.


Έρευνα του Α. Σάμψων (1980) στο πλαίσιο των Ανασκαφών Βοϊδοκοιλιάς Πύλου του Πανεπιστημίου Αθηνών υπό τον καθ. Γ. Σ. Κορρέ.