Oι πρώτoι Νεολιθικοί οικισμοί στη βόρεια Αττική

Στην ενδοχώρα της βόρειας Αττικής, σε ένα τοπίο πεδεινό με ρέματα και προσχώσεις, έζησαν μικρές, διάσπαρτες, κοινότητες πρώτων αγροτών στο τέλος της 7ης και στην 6η χιλιετία π.Χ. Η κεραμική που κατασκεύαζαν και χρησιμοποιούσαν παρουσιάζει ομοιότητες μεταξύ αυτών των μικρών οικισμών. Φαίνεται, δηλαδή, ότι υπάρχει μια βασική, ενιαία, κεραμική παράδοση γύρω από την οποία δημιουργούνται τοπικές παραλλαγές.

Τα κοινά χαρακτηριστικά εντοπίζονται στα σχήματα των δοχείων: φιάλες με απλό καμπύλο περίγραμμα και λεπτά τοιχώματα και ελάχιστα αγγεία με λαιμό. Επίσης, κοινά στοιχεία είναι η ανοιχτόχρωμη και χωρίς στιλπνότητα επιφάνεια των αγγείων, η οποία, μάλιστα, πολύ συχνά έχει μια χαρακτηριστική σαπωνοειδή υφή. Επίσης, συνηθίζονται οι ιριδίζοντες χρωματισμοί καθώς και, αν και εμφανίζεται λιγότερο συχνά, η αντίθεση μαύρου-ερυθρού χρώματος μεταξύ των δύο πλευρών των αγγείων.

Πρόκειται για οικιακής χρήσης σκεύη. Οι παραλλαγές των χρωματισμών μπορεί να δηλώνουν απόπειρες πειραματισμού με τις τεχνικές, καινοτομίας, δεξιότητας στην όπτηση. Ίσως υπονοούν τεχνικές διαφοροποιήσεις των κεραμέων ή διαφορετικές προτιμήσεις. Οι χρωματικές παραλλαγές μπορεί να εκληφθούν και ως είδος διακόσμησης, δεδομένου ότι σπανίζουν άλλα κοσμητικά στοιχεία όπως οι εγχαράξεις, οι αποφύσεις, η ζωγραφική διακόσμηση. Διαπιστώνονται ομοιότητες με την κεραμική της ίδιας περιόδου στην παράκτια ανατολική Αττική και τα Μεσόγεια αλλά πολλές διαφορές με την κεραμική που κατασκευάζεται την ίδια εποχή στον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο.


Το υλικό προέρχεται από σωστικές αασκαφές του Υπουργείου Πολιτισμού

2020, S. Katsarou, D. Palaiologos, M. Stefanopoulou, The Northern Attic basin in the Early/Middle Neolithic: The household vessels. Στο: N. Papadimitriou, J. C. Wright, S. Fachard, N. Polychronakou-Sgouritsa, E. Andrikou (επιμ.), Athens and Attica in Prehistory. Proceedings of the International Conference (Athens, 27-31 May 2015), σελ. 139-150. Oxford. Archaeopress Archaeology. https://doi.org/10.2307/j.ctv15vwjjg

2015, S. Katsarou, M. Stefanopoulou, D. Palaiologos, Domestic containers of the Early Neolithic communities of inland north Attica, Athens and Attica in Prehistory. International Conference, Athens, ASCSA, 27-31 May 2015 (Οργανωτές: ASCSA, University of Athens & Ministry of Culture).

2009, Β. Βασιλοπούλου, Σ. Kατσαρού-Tζεβελέκη (επιμ.). Από τα Μεσόγεια στον Αργοσαρωνικό. Β’ Eφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων: Το έργο μιας δεκαετίας, 1994-2003. Πρακτικά Συνεδρίου (Αθήνα, 18-20 Δεκεμβρίου, 2003). Υπουργείο Πολιτισμού & Δήμος Μαρκοπούλου Μεσογαίας.