Η κεραμική Αρχαιότερης-Μέσης Νεολιθικής στη βόρεια Αττική

Η Νεολιθική κεραμική που χρησιμοποιούσαν οι μικρές διάσπαρτες πρώιμες αγροτικές κοινότητες που ζούσαν στην ενδοχώρα της βόρειας Αττικής στο τέλος της 7ης και στην αρχή της 6ης χιλιετίας π.Χ. παρουσιάζουν ομοιότητες μεταξύ τους, που πιστοποιούν ότι υπάρχει η ραχοκοκαλιά μιας τοπικής παράδοσης γύρω από την οποία δημιουργούνται τοπικές παραλλαγές. Όπως προκύπτει από τη μελέτη μας, τα κοινά χαρακτηριστικά αφορούν στα σχήματα των δοχείων, που περιορίζονται σε λεπτές φιάλες και περιέχουν ελάχιστα αγγεία με λαιμό, την ανοιχτόχρωμη μη στιλπνή επιφάνεια η οποία πολύ συχνά έχει σαπωνοειδή υφή, τους ιριδίζοντες χρωματισμούς ή την αντίθεση μαύρου-ερυθρού μεταξύ των δύο πλευρών των αγγείων.

Πρόκειται για οικιακής χρήσης σκεύη, ωστόσο οι παραλλαγές των χρωματισμών μπορεί να δηλώνουν απόπειρες πειραματισμού, καινοτομίας, δεξιότητας και διαφοροποίησης εντός ή μεταξύ των κοινοτήτων, ακόμα κι αν πρόκειται για πρώιμους κεραμείς. Αυτές οι χρωματικές παραλλαγές μπορεί να εκληφθούν ως είδος διακόσμησης, δεδομένου ότι σπανίζουν άλλα κοσμητικά στοιχεία, όπως οι εγχαράξεις, οι αποφύσεις και οι μικρές λαβές. Ομοιότητες διαπιστώνονται και σε σχέση με την κεραμική της ίδιας περιόδου από την παράκτια ανατολική Αττική και τα Μεσόγεια. Στο πλαίσιο των κεραμικών μορφών της νότιας Ελλάδας, η παράδοση της Αττικής δεν περιλαμβάνει τυπικά και έντονα μορφολογικά χαρακτηριστικά, όπως λ.χ. γραπτή διακόσμηση, η οποία εκπροσωπείται (ίσως λόγω συνθηκών διατήρησης) από ελάχιστα δείγματα. Η χρονολογική έκταση των οικισμών της βόρειας Αττικής σταματά στη Μέση Νεολιθική και σε σπάνια περίπτωση συνεχίζει έως τη Νεότερη.

Πλαίσιο

Σωστικές ανασκαφές των Εφορειών Αρχαιοτήτων Αθήνας και Ανατολικής Αττικής υπό τους Δ. Παλαιολόγο και Μ. Στεφανοπούλου.