Η πρωτοελλαδική κεραμική της Ελίκης

Η μελέτη της κεραμικής του πρωτοελλαδικού οικισμού της Ελίκης κοντά στο Αίγιο που ανασκάπτει η αρχαιολόγος δρ. Ντόρα Κατσωνοπούλου, είναι ένα από τα σημαντικότερα και με πολλές θεωρητικές διαστάσεις προγράμματα στα οποία συμμετέχω. Πρόκειται για ένα πλούσιο και εντυπωσιακό σύνολο αγγείων που εκτείνεται χρονολογικά στην Πρωτοελλαδική ΙΙ και ΙΙΙ, δηλαδή στα μέσα και την ύστερη 3η χιλιετία π.Χ.

Το υλικό της Ελίκης περιλαμβάνει ένα εξαιρετικό τρωικό «δέπας», κύπελλα με λαβές στο χείλος και τον ώμο, tankards, πυξίδες, αμφορείς, υδρίες καθώς και μια μεγάλη συλλογή αποθηκευτικών αγγείων σε διάφορα μεγέθη. Τα περισσότερα από τα αγγεία κατανάλωσης και τα μαγειρικά σκεύη είναι στιλβωμένα, αλλά υπάρχει και μια σημαντική συλλογή από αγγεία με γραπτά σχέδια.

Τα πιθάρια αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία που επιδεικνύει τυποποίηση στην κατασκευή (εξειδικευμένοι κεραμείς), όπως φαίνεται από τα ειδικά μείγματα των πηλών, τα πολλαπλά στρώματα πηλού στα τοιχώματα, την τυποποιημένη σχοινοειδή διακόσμηση, αλλά και τυποποιημένες τεχνολογικές επιλογές, όπως λ.χ. η εφαρμογή επίθετων ζωνών πηλού στις συνδέσεις μεταξύ των πήλινων τεμαχίων. Είναι πιθανό ότι τα μεγαλύτερα πιθάρια κατείχαν σταθερή θέση μέσα στα οικήματα, ακόμα και ότι κατασκευάστηκαν επί τόπου.

Η μορφολογία και κατανομή της κεραμικής της Ελίκης παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των διαφόρων οικημάτων και φάσεων του οικισμού, πράγμα που ενισχύει την εικόνα ότι κάποιοι χώροι του οικισμού άλλαξαν χρήση μέσα στο χρόνο. Η επανειλημμένη οικοδόμηση οδήγησε στην σημαντική φθορά της κεραμικής των παλαιότερων φάσεων σε αντίθεση με τα αγγεία της επιφανειακής Πρωτοελλαδικής ΙΙΙ που έμειναν άθικτα στη θέση τους μετά την εγκατάλειψη του οικισμού και αποκαλύφθηκαν in situ.

Οπωσδήποτε η κεραμική της ΠΕ Ελίκης αποτελεί ένα κορυφαίο προϊόν υλικού πολιτισμού για τον πληθυσμό της και περιέχει μαρτυρίες της οικονομίας, της τεχνογνωσίας, της καθημερινότητας και των κοινωνικών σχέσεων. Θα είχε ενδιαφέρον να δούμε εκτός από τις μακρόχρονες παραδόσεις-πολιτισμούς, τις μικρές στιγμές ιστορικότητας που συνέβησαν σε κάθε χώρο ή σε κάθε στρώμα. Η αξιοποίηση του υλικού αυτού για μια γενικότερη συγκριτική κατανόηση της Πρωτοελλαδικής και της Νεολιθικής προϊστορίας ως προς την οικονομία, την κοινωνία και την ιδεολογία και γενικότερα τα θεωρητικά τους ζητήματα, είναι μία πρόκληση της μελέτης του.

Πλαίσιο

Ανασκαφή της Εταιρείας των Φίλων Αρχαίας Ελίκης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών, υπό τη διεύθυνση της Δρ. Ν. Κατσωνοπούλου.

Διαβάστε περισσότερα

2011, υπό έκδοση

Archaeological Research αnd New Technologies ARCH_RNT, 2nd Symposium, Καλαμάτα, 21-23 Οκτωβρίου 2010 (Οργανωτής: Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου).

Θέμα: S. Katsarou, N. Katsonopoulou, I. Iliopoulos, P. Tsolis-Katagas & V. Xanthopoulou, Ceramic technology of houseware and storage pithoi in the Early Helladic settlement of ancient Helike, Achaia, Greece.

2011

S. Katsarou-Tzeveleki, Morphology and distribution of pottery at the Early Helladic settlement of Helike, Achaia. Στο: D. Katsonopoulou (επιμ.), HELIKE IV. Proceedings of the 4th International Conference on Ancient Helike and Aigialeia: The Early Helladic Peloponnesos (Aigion, September 1-3, 2007), σσ. 15-16. Athens.

2011

S. Katsarou-Tzeveleki, Morphology and distribution of pottery at the Early Helladic settlement of Helike, Achaia. Στο: D. Katsonopoulou (επιμ.), HELIKE IV. Ancient Helike and Aigialeia: Protohelladika. The Southern and Central Greek Mainland, σσ. 89-126. Athens.